کتابخانه سفارت ژاپن

درباره کتابخانه

تاریخ آغاز به کار کتابخانه سفارت ژاپن در تهران به سال 1354 شمسی (1975 میلادی) برمیگردد و این مجموعه یکی از مهم‌ترین مراکز فرهنگی برای ترویج فرهنگ و زبان ژاپنی در ایران است. اهداف کتابخانه علاوه بر فراهم آوردن منابع چاپی و غیر چاپی، پیوند فرهنگ غنی ژاپن با ایرانیان و ایجاد زمینه‌های علمی و فرهنگی میان دو کشور است. این کتابخانه با 1295 عضو، بزرگترین کتابخانه تخصصی ژاپنی کشور است و هرساله علاقه مندان زیادی برای استفاده از این گنجینه ارزشمند به این مرکز مراجعه می‌کنند.

سفارت کبرای ژاپن

سفارت کبرای ژاپن(Embassy of The State of Japan) در ایران مسئول گسترش روابط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی میان دو کشور است و مرکز ارائه خدمات کنسولی به اتباع ژاپنی نیز می باشد. این سفارتخانه فعالیت‌ هایی همچون برگزاری رویدادهای فرهنگی، همکاری‌های تجاری و پروژه‌های فنی را مدیریت می‌کند. همچنین نقش مهمی در معرفی فرهنگ ژاپنی و تسهیل روابط بین‌المللی ایفا می‌کند.

سیاستگزاری ‌های سفارت

باید به تاریخ مرداد ماه 1308 شمسی برگردیم، زمانی که سفارت کبرای ژاپن با اندیشه تاکید بر پیوند سیاسی، اقتصادی و فرهنگی ایران و ژاپن تاسیس شد. این سفارت تلاش می‌کند تا همکاری‌های تجاری و صنعتی را گسترش دهد، در زمینه‌های فنی و تحقیقاتی همکاری کند، و از طریق برنامه‌ های فرهنگی،کشور ژاپن را در ایران معرفی کند. همچنین، سفارت به تقویت دیپلماسی عمومی و حمایت از اتباع ژاپنی در ایران و ایرانیان علاقه‌مند به ژاپن می‌پردازد. هدف کلی این سیاست‌ها، ایجاد روابط پایدار و سازنده میان دو کشور است. یکی از نشانه های ساخت این پیوند نیز تاسیس فضایی زیبا و جالب و در عین حال مفرح به نام اتاق ژاپن است.

همچنین ساعات کاری این مرکز، سه شنبه و پنجشنبه از ساعت 10 الی 15 می باشد.

خط‌مشی های کتابخانه

همانطور که می‌دانید این کتابخانه در ابتدا با هدف اطلاع‌رسانی و آموزش زبان و فرهنگ ژاپن به ایرانیان تشکیل شد و به مرور زمان به یک مرکز اصلی برای علاقه‌مندان به فرهنگ ژاپنی تبدیل گردید. از جمله تدابیر این مجموعه عبارتند از:

• توسعه فرهنگی ژاپن و ایران از طریق کتابخانه و معرفی مانگاها و رکوردهای تصویری: ارائه این منابع به علاقه‌مندان توانسته باعث ترویج فرهنگ ژاپن در میان ایرانیان شود.
• ترویج زبان ژاپنی: کتابخانه‌ با ارائه کتاب های آموزشی زبان ژاپنی و دوره های آموزشی، علاقه‌مندان این کشور را جذب و به آنها خدمات شایانی هدیه می‌دهد.
• دسترسی پذیری کتابخانه: این مجموعه با فراهم کردن منابع کمیاب و با ارزش ژاپنی، تمامی امکانات لازمه را در اختیار مراجعان قرار می‌دهد، تا با بهره بردن از این مطالب پیوندی کارآمد میان مراجعین و کتابخانه رخ بدهد.

طراحی داخلی

وقتی وارد کتابخانه می‌شوید، قفسه های کتاب شما را محاصره میکنند(سمت راست و چپ شما نیز قفسه هایی ارزشمند وجود دارند) و در مقابل شما پنج قفسه افقی وجود دارد و همه آنها سرشار از کتب، مجلات، اطلس ها، منابع مرجع، منابع تصویری و مجسمه هایی از فرهنگ ژاپن هستند.

به طور کلی کتابخانه دارای 17 قفسه است که جنس آنها از MDF طرح چوب و هر قفسه شامل 5 ردیف برای قرار دادن منابع است. لازم به ذکر است میان ردیف ها استند هایی فلزی (نگهدارنده کتاب) نصب شده اند، که به مرتب ماندن کتاب ها کمک می‌کنند.

این مجموعه تا سال 1398 (2019 میلادی) دارای اتاق مطالعه هم بوده که به اتاق ژاپن تغییر کاربری داده است. اتاق ژاپن، مکانی برای علاقه مندان فرهنگ ژاپنی است که می‌توان با رزرو قبلی و به صورت کاملا رایگان، از این قسمت بازدید نمود و لذت برد.

حفاظت و نگهداری از مواد کتابخانه

در این مجموعه برای مراقبت از منابع، سنسور های اعلام حریق نصب شده‌اند که در صورت به‌وجود آمدن حادثه، به منابع کمترین آسیب رسیده شود.

همانطور که می‌دانید دمای استاندارد محیط کتابخانه، معمولا بین 20 تا 22 درجه سانتی‌گراد (68 تا 72 درجه فارنهایت) در نظر گرفته می‌شود. و رطوبت نسبی هوا نیز باید حدود 40 تا 60 درصد باشد تا از آسیب به کتاب ها و اسناد جلوگیری شود و کاربران نیز در محیطی نسبتا مطبوع به مطالعه بپردازند. به همین خاطر دستگاه هایی برای کنترل دما و رطوبت در نظر گرفته شده‌است.

کتابخانه همچنین شامل کمد‌هایی شیشه‌ای و محکم می باشد که از منابع تصویری حفاظت می‌کنند.

بررسی کلی منابع

رکورد‌های این مجموعه شامل کتب ژاپنی، کتب مرجع، فرهنگ نامه های لاتین و ژاپنی، اطلس های ژاپنی، کانجی جیتن(Kanji Jiten)، ویدیو تایپ ها (DVD و CD) و مقدار اندک اما مهمی کتب فارسی است.

به طور کلی تعداد منابع بدون در نظر گرفتن مواد تصویری حدود 5 الی 6 هزار نسخه می باشد.

موضوعات کلی موجود در کتابخانه عبارتند‌از:

بررسی اختصاصی منابع

منابع مرجع در کتابخانه‌ها نقش مهمی در ارائه اطلاعات دقیق و معتبر دارند. سه نکته اصلی درباره اهمیت این منابع وجود دارد که شامل موارد زیر است:

1. دقت و صحت اطلاعات: منابع مرجع معمولاً توسط متخصصان در هر زمینه تهیه می‌شوند و به این ترتیب، اطلاعات موجود در آنها به‌روز و معتبر است.
2. دسترسی راحت: این منابع به صورت فهرست‌شده و سازماندهی شده در دسترس هستند، که به جستجوی سریع اطلاعات کمک می‌کند.
3. پشتیبانی از تحقیق و یادگیری: منابع مرجع شامل دایره‌المعارف‌ها، واژه‌نامه‌ها، راهنماها و سایر ابزارهای مفید برای کمک به تحقیقات علمی و مطالعات هستند.

کتابخانه سفارت ژاپن دارای فرهنگ‌نامه‌های بسیار مهمی است که در زمینه‌های مختلف فرهنگی، تاریخی و زبان‌شناسی تدوین شده‌اند. برخی از این فرهنگ‌نامه‌ها عبارتند از:

• دایجی‌سن (Daijisen) : یک فرهنگ‌نامه ژاپنی است که توسط شوگاکوکان منتشر شده ‌و به طور گسترده در ژاپن استفاده می‌شود. این فرهنگ‌نامه شامل توضیحات دقیق و واژگان متنوع است و معمولاً برای استفاده عمومی توصیه می‌شود.
• کان‌جی‌جی‌تن (Kanji Jiten) : این فرهنگ‌نامه‌ها به بررسی و توضیح کانجی‌های ژاپنی می‌پردازند. در این دسته، منابع مختلفی مانند جی‌یو‌کی (Jiyu Jiten) و گاکوشو کانجی وجود دارند که شامل اطلاعاتی در مورد نحوه نگارش، معنا و استفاده از کانجی‌ها هستند.
• دایجی‌تن ژاپنیکا (Nihonika Daijiten) : این فرهنگ‌نامه به‌عنوان یک دایره‌المعارف جامع ژاپنی شناخته می‌شود و شامل اطلاعات گسترده‌ای در زمینه تاریخ، فرهنگ، جغرافیا و جنبه‌های مختلف این کشور است.
• بریتانیکا یکی از معتبرترین دایره‌المعارف‌های جهانی است که اطلاعات جامعی در زمینه‌های مختلف علمی، تاریخی، فرهنگی، و جغرافیایی ارائه می‌دهد. این دایره‌المعارف که به صورت چاپی و آنلاین منتشر می‌شود، برای دانش‌آموزان، محققان و علاقه‌مندان به دانش منابع مفید و معتبر را فراهم می آورد.

همچنین video tipe  هایی به صورت DVD  و CD وجود دارد، که بیشتر مربوط به جشن ها و مراسمات فرهنگ تماشایی ژاپنی می باشد.

سازماندهی اطلاعات

اطلاعات موجود در این کتابخانه در یک نرم‌افزار جامع گردآوری شده که اطلاعات بر اساس موضوع، طبقه بندی شده اند. بر روی هر قفسه موضوع اختصاص داده شده، نصب گردیده و می‌توان با کمک گرفتن از این لیبل ها، به راحتی کتاب یا رکورد مورد نظر را بازیابی کرد.

موضوعات مورد نظر به‌صورت لاتین و اختصاری به‌کار برده شده‌اند؛ برای مثال سیاست P (Poletic) است و اقتصاد EC (Econnomics) است.

بعد از طبقه بندی موضوعی، به درون قفسه ها می پردازیم؛ در این قسمت لیبل کتاب ها به صورت شمارشی از 1 تا n  تقسیم بندی شده اند. لازم به ذکر است که کتب فارسی و ژاپنی فاقد طبقه بندی است و تفکیک شده نیستند.

خدمات اعضا

کتابخانه سفارت ژاپن با داشتن کتاب هایی در زمینه زبان، ادبیات، علوم انسانی، هنر های ژاپنی و غیره خدمات خود را برای محققین و علاقمندان ارائه می نماید.

مدارک مورد نیاز جهت عضویت در این مجموعه شامل موارد زیر است:

• یک قطعه عکس سه در چهار
• کارت شناسایی معتبر (برای امانت گرفتن)

به هر عضو حداکثر 3 جلد کتاب به مدت 2 هفته امانت داده می شود. امکان یک بار تمدید تلفنی نیز وجود دارد و مدت تمدید نیز دو هفته می باشد.

افراد با عضو شدن در این کتابخانه، می‌توانند از فضایی آرام و آمیخته با فرهنگ ژاپن را تجربه کنند. منابع کمیاب و ارزشمند، ویدیو‌هایی از مراسمات این کشور، منابع درسی و امکانات زیادی که در این مرکز قرار دارد، از جمله خدماتی‌است که سفارت در این مجموعه قرار داده تا علاقه‌مندان نهایت استفاده را ببرند.

کاربران

افراد زیادی از جمله علاقه مندان به فرهنگ ژاپن، محصلان زبان ژاپنی، مهاجران این کشور، پژوهشگران و …. عضو این مجموعه هستند و از خدمات این کتابخانه استفاده می‌کنند.

به طور میانگین روزانه 20 نفر به این مرکز مراجعه می‌کنند که این رقم در ایام جشن ها یا برنامه های فرهنگی افزایش پیدا می‌کند.

امانت

همانطور که می‌دانید، یکی از اهداف عضویت در کتابخانه، به امانت بردن منابع آن است. طبق آماری که از کتابدار محترم و مراجعان حاضر در کتابخانه گرفته شد، محبوب ترین کتاب های به امانت گرفته شده به ترتیب کتب زبان ژاپنی، مانگا ها و کتب هنر می باشند.

لازم به تاکید است که برخی کتب خاص(منابع مرجع و منابع اهدایی) امانت داده نمی شوند. همچنین در اتاق ژاپن هم چندین نسخه کتاب مانگا وجود دارد که همین شرایط را دارند. روزانه میانگین 13 تا 15 نفر در این مجموعه کتاب امانت می‌گیرند.

گردآوری مواد کتابخانه

کتابخانه سفارت ژاپن شامل منابع گوناگون و با ارزشی است که از قسمت های مختلف جمع‌آوری و در این محل، نگهداری می‌شوند.

در این مجموعه، معمولا لیستی توسط کتابدار محترم نسبت به نیازمندی های مرکز جمع‌آوری می‌شود و توسط خود سفارت خریداری و در کتابخانه قرار داده می‌شوند. در برخی موارد هم بنیاد ژاپن منابعی را تهیه کرده و به سفارت می‌فرستد.

مخزن

کتابخانه سفارت ژاپن شامل مخزن نیز می‌باشد که در حال حاضر بلا استفاده است و بیشتر برای موارد دیگر اختصاص داده شده است. از جمله موادی که در مخزن وجود دارد می‌توان به Niponica اشاره کرد که مجموعه مقالاتی است که تا قبل از کوید 19 خریداری می‌شده و یک نسخه از آن را در این مکان قرار می‌دادند؛ و یا کتب قدیمی که دیگر کاربردی ندارند.

سپاس از کتابدار محترم کتابخانه سفارت ژاپن بابت حسن همکاری و تلاش بی وقفه ای که در جهت تهیه و تولید این مقاله به انجام رساندند.

 ستایش طاهرخانی/ مهدی طالب زاده

پاییز 1403